Bij osteoporose krijgt maar de helft van de mensen een scan van de wervelkolom. Dat blijkt uit een enquête van de Osteoporose Vereniging, waarover het AD op 20 oktober 2026 berichtte. Toch raadt de medische richtlijn zo’n scan juist aan. Een gebroken wervel blijft namelijk vaak onopgemerkt, terwijl de gevolgen blijvend kunnen zijn. Wat betekent dit nieuws voor jou? En wat kun je zelf doen? We zetten het rustig voor je op een rij.
Osteoporose en de wervelkolom: wat blijkt uit het nieuws?
Bij osteoporose, ook wel botontkalking genoemd, worden je botten dunner en brozer. Daardoor breken ze sneller. Volgens het AD kan bij iemand met osteoporose zelfs een flinke hoestbui al genoeg zijn om een wervel te breken.
Toch kijken artsen nog te weinig naar de wervels van mensen met botontkalking. Uit de enquête van de Osteoporose Vereniging blijkt dat slechts de helft een zogenoemde VFA-scan krijgt. VFA staat voor Vertebral Fracture Assessment, oftewel een wervelhoogtemeting. Met deze scan zie je of er wervels zijn ingezakt of gebroken.
Dat is opvallend. De Nederlandse richtlijn Osteoporose en fractuurpreventie adviseert namelijk om ook de wervelkolom in beeld te brengen. Dat geldt voor iedereen die een botdichtheidsmeting krijgt. Bij voorkeur gebeurt dat met een VFA tijdens dezelfde meting.
Waarom een gebroken wervel zo ingrijpend is
Een gebroken pols geneest meestal weer. Een gebroken wervel daarentegen geeft vaak blijvende schade aan de wervelkolom. Dat legt de directeur van de Osteoporose Vereniging uit in het AD. Door ingezakte wervels gaan mensen krom lopen. Bovendien krijgen ze soms langdurige of zelfs chronische rugpijn.
Daarnaast heeft een wervelbreuk een vervelend kettingeffect. Wie krommer loopt, staat minder stabiel en valt sneller. Daardoor neemt de kans op nieuwe botbreuken toe.
Osteoporose in je wervelkolom merk je vaak niet
Het lastige is dat een wervelbreuk niet altijd opvalt. Soms heb je een paar weken flinke rugpijn, die daarna vanzelf afneemt. In andere gevallen merk je helemaal niets. Let daarom op deze signalen:
| Nr. | Signaal en toelichting |
|---|---|
| 1 | Plotselinge rugpijn na een kleine belasting Krijg je ineens pijn in je rug na bukken, tillen of zelfs hoesten? Dan kan er een wervel zijn ingezakt. |
| 2 | Je lengte neemt af Ingezakte wervels kunnen je een paar centimeter kleiner maken, ook zonder pijn. |
| 3 | Een rondere rug Een rug die steeds krommer wordt, is een bekend gevolg van meerdere ingezakte wervels. |
| 4 | Een eerdere breuk na een lichte val Brak je eerder een pols, arm of heup bij een kleine val? Dan kan dat wijzen op verzwakte botten. |
| 5 | Onverklaarde rugpijn die blijft Houdt rugpijn langer aan zonder duidelijke oorzaak? Laat dan ook je wervels beoordelen. |
Hoeveel verschil een scan van de wervelkolom maakt, laat Nederlands onderzoek bij huisartsenpraktijken zien. Daarbij kregen 566 vrouwen van 50 jaar en ouder met risicofactoren een botdichtheidsmeting én een VFA.
21%
kwam in aanmerking voor behandeling op basis van alleen de botdichtheid
44%
kwam in aanmerking voor behandeling met botdichtheid én VFA
De extra scan verdubbelde dus het aantal vrouwen bij wie behandeling zinvol bleek. Dat komt doordat een wervelbreuk een belangrijke voorspeller is van nieuwe breuken. Dat geldt zelfs los van je botdichtheid. Wie al een gebroken wervel heeft, loopt dus meer risico, ook als de botdichtheidsmeting meevalt.
Hoe vaak komt osteoporose voor?
Osteoporose komt veel vaker voor dan veel mensen denken. Vooral vrouwen na de overgang lopen risico, maar ook mannen krijgen het.
| Feit | Cijfer |
|---|---|
| Mensen met osteoporose in Nederland | Naar schatting meer dan 1 miljoen |
| Vrouwen van 50 jaar en ouder | Ongeveer 1 op de 3 |
| Mannen van 50 jaar en ouder | Ongeveer 1 op de 6 |
| 50-plussers per jaar op de SEH met een wervelbreuk na een val | Ongeveer 13.000, van wie de helft een verlaagde botdichtheid heeft |
| Mensen met osteoporose die een VFA-scan krijgen | Ongeveer de helft |
Zo onderzoek je osteoporose en je wervelkolom
Voor een goed beeld zijn twee metingen nodig. Ze gebeuren op hetzelfde apparaat en vullen elkaar aan.
DEXA-scan: hoe sterk zijn je botten?
Een DEXA-scan meet de botdichtheid van je heup en je onderste lendenwervels. Het apparaat gebruikt daarvoor een zeer lage dosis röntgenstraling. De uitslag krijg je als T-score. Bij een T-score van -2,5 of lager spreken artsen van osteoporose.
VFA: is er al schade aan je wervelkolom?
Een VFA is een opname van de zijkant van je wervelkolom. Zo ziet de arts direct of er wervels zijn ingezakt, ook als je daar zelf niets van merkt. Ook hiervoor is maar weinig straling nodig.
Wie komt in aanmerking voor onderzoek?
Volgens de richtlijn hebben vooral deze groepen een verhoogd risico op botbreuken:
- 50-plussers die recent een bot hebben gebroken;
- wie prednison of andere corticosteroïden gebruikt;
- 60-plussers met risicofactoren, zoals een heupbreuk bij een ouder, een laag lichaamsgewicht of vaak vallen.
Ook vrouwen in of na de overgang, zeker als die vroeg begon, hebben baat bij een meting. Hun botdichtheid kan namelijk in korte tijd afnemen.
Wat kun je zelf doen tegen osteoporose?
Osteoporose is goed te behandelen. Er zijn geneesmiddelen die het risico op nieuwe breuken verlagen. Daarvoor moeten jij en je arts wel weten hoe het met je wervelkolom gesteld is. Daarnaast kun je zelf veel doen:
- Blijf bewegen: wandelen, krachttraining en balansoefeningen houden je botten en spieren sterk.
- Zorg voor voldoende calcium en vitamine D: bijvoorbeeld via zuivel, daglicht en zo nodig een supplement.
- Rook niet en drink weinig alcohol: beide zijn slecht voor je botten.
- Houd je medicatie vol: veel middelen werken pas na langere tijd goed.
Herken je een of meer van deze signalen?
Raak niet in paniek, want rugpijn heeft vaak een onschuldige oorzaak. Wacht echter ook niet af. Dat geldt zeker als je kleiner wordt, je rug ronder wordt of je eerder iets brak na een lichte val.
Neem dan contact op met DirectClinics. We bekijken samen met jou welk onderzoek zinvol is. Waar nodig verwijzen we je door.
Zeer dringend? Ben je gevallen en kun je door de pijn niet meer staan of lopen? Of heb je naast rugpijn ook krachtsverlies of gevoelloosheid in je benen, of problemen met plassen? Neem dan direct contact op met je huisarts of de huisartsenpost.
Osteoporose en je wervelkolom laten onderzoeken bij DirectClinics
Bij DirectClinics hoef je niet te hopen dat ook je wervels in beeld komen. Je kunt zonder verwijzing bij ons terecht, zonder lange wachttijden. Deze onderzoeken passen bij vragen over je botten en je rug.
Osteoporose check-up
In onze Osteoporose check-up combineren we de DEXA-scan standaard met een VFA. Zo weet je in één bezoek hoe sterk je botten zijn én of er al een wervel is ingezakt. Het onderzoek duurt ongeveer 20 minuten en vindt plaats in Aken, net over de grens bij Kerkrade. Je ligt volledig gekleed op een open tafel, dus niet in een tunnel. De uitslag bespreken we direct na het onderzoek met je. Daarnaast ontvang je een schriftelijk rapport in het Nederlands.
MRI-scan van de wervelkolom
Heb je juist veel rugpijn, of klachten op meerdere plekken in je rug? Dan kan een MRI-scan van de gehele wervelkolom aanvullend inzicht geven. Een MRI laat vaak zien of een breuk recent is, omdat er dan vocht in het botmerg zichtbaar is. Ook andere oorzaken, zoals een hernia of een vernauwing van het wervelkanaal, komen in beeld. Zijn je klachten duidelijk op één plek? Dan volstaat vaak een gerichte scan van de borstwervels of lendenwervels.
Vitamine & Micronutriënten Check
Wil je weten hoe het staat met de bouwstoffen voor je botten? In de Vitamine & Micronutriënten Check meten we onder meer vitamine D, calcium, magnesium en fosfaat.
Osteoporose: kijk ook naar je wervelkolom
Het nieuws laat zien dat een belangrijk onderdeel van het osteoporose-onderzoek nog te vaak ontbreekt. Een gebroken wervel kan ongemerkt blijven, terwijl hij je risico op nieuwe breuken flink verhoogt. Twijfel je of wil je gewoon zekerheid? Bekijk dan onze onderzoeken of neem contact met ons op voor een vrijblijvend advies.
Zekerheid over je botten?
- Direct de uitslag
- Zonder verwijzing mogelijk
- Geen lange wachttijden
- Persoonlijke begeleiding op maat
Bronnen
- AD: Bij osteoporose krijgt maar de helft van de patiënten een scan van de wervelkolom (20 oktober 2026)
- Seniorenjournaal: Osteoporose in wervels vaak onopgemerkt (20 oktober 2026)
- Richtlijnendatabase: Meerwaarde van aanvullende VFA bij diagnostiek met DXA
- Osteoporose Vereniging: DEXA-scan en VFA
- Van den Berg e.a.: Vertebral fracture assessment in Dutch primary care
- NVvR: Richtlijnmodules wervelfracturen bij osteoporose
- Ziekenhuis Amstelland: Osteoporose en valpreventie
